موجب وصيت‌نامه اموال خويش را به شاه بخشيده دست تصرف به اموال وى دراز كرد و مجموعهء نفيس سكه‌ها و دفاتر خاطرات وى را با چهل هزار تومان نقد تصرف نمود . البته همسر اعتماد السلطنه كه اشرف السلطنه نام داشت و خواهر زن ناصر الدين شاه بود « 6 » ، در سلطنت مظفر الدين شاه دفاتر خاطرات را پس گرفت و وقف آستانهء رضوى نمود . ولى آن چهل هزار تومان هم از گلوى ناصر الدين شاه پايين نرفت بلكه خرج سدر و كافور او شد . زيرا بيست و هشت روز فقط بعد از مرگ محمد حسن خان بود كه ناصر الدين شاه به تير ميرزا رضاى كرمانى از پاى درآمد و چون هرچه داشت خرج جشنهاى پنجاهمين سال سلطنت كرده بود و ديگر پولى در خزانه وجود نداشت آن چهل هزار تومان صرف مخارج كفن و قبر و مجالس ترحيم ناصر الدين شاه شد . محمد حسن خان چنان‌كه گفتيم در پاريس با طرز كار مجامع علمى و با شيوه‌هاى تحقيق آشنايى يافت و در بازگشت به ايران ، با استفاده از عنايت و مساعدت ناصر الدين شاه كه خود مردى هوشمند و باذوق و شاعر و ادب دوست بود و به علوم و فنون جديد شيفتگى تمام داشت ، دار الطباعه و دار الترجمه‌اى بنيان نهاد و كتب متعددى چاپ كرد و چند روزنامه منتشر نمود . اين خدمات صادقانهء وى ، در ايران آن روزگار ، چنان حسن اثر بخشيد كه در سال 1295 به عضويت انجمن جغرافيايى پاريس رسيد و در سال 1303 به عضويت انجمن آسيايى فرانسه و انجمنهاى آسيايى انگلستان و روسيه . صورت تأليفات وى به صورتى ناقص در شرح حال وى در مراجع متعدد آمده و مير هاشم محدث با استفاده از اين منابع پراكنده شمار 37 كتاب و رساله از مؤلفات وى را ذكر كرده است و به عنوان مقدمه در آغاز كتاب « تطبيق لغات جغرافيايى » آورده . هركه خواهد بدين منابع مراجعه كند « 7 » . بررسى اين آثار هم مبين وسعت اطلاعات وى در زمينه‌هاى تاريخ

--> ( 6 ) - اشرف السلطنه دختر شاهزاده امامقلى ميرزا عماد الدوله است . خواهر او به نام سرور السلطنه زن ناصر الدين شاه بود . ولى 28 ماه بيشتر در مشكوى شاه نماند و روى در نقاب خاك كشيد . ( 7 ) - از انتشارات امير كبير ، تهران 1363 .